Minerały i Kamienie szlachetne

Kamienie szlachetne mogą występować w skałach obok in­nych składników mineralnych lub tkwić w szczelinach i próż­niach skalnych, którymi mogą krążyć roztwory mineralne. Krydo ściany szczeliny. Kamienie szlachetne np. granaty, beryle czy diamenty, rozproszone wśród tworzących skały minerałów, rzadko tworzą kryształy prawidłowo wykształcone. Swobodny wzrost kryształów, odbywa się szczególnie dobrze w szczelinach i próż­niach skalnych, którymi mogą krążyć roztwory mineralne. Kry­ształy powstające w tych warunkach mogą osiągać nieraz znaczne rozmiary (do 1 m i więcej) oraz prawidłowo wykształcone, piękne formy, zniekształcone jedynie od strony, którą przylegają do po­dłoża.

Skupienia kryształów przyrośniętych do wspólnej podsta­wy i ustawionych równolegle noszą nazwę szczotek krystalicz­nych. Pięknie wykształcone kryształy minerałów można napotkać w druzach, tj. w pustych przestrzeniach w skałach np. w grani­tach, w których widoczne gołym okiem kryształy wyrastają ze ścian pustek do ich wnętrza. Dzięki swobodnemu wzrostowi kry­ształy mają naturalne ściany, których jedynie brak w miejscu przyrośnięcia do ścian druzy. Skład mineralny druz może być ograniczony do jednego rodzaju minerału, np. kryształu górskie­go, nieraz jednak występują w nich różne minerały, nierzadko i kamienie szlachetne, jak turmaliny, topazy i akwamaryny. Wiel­kość druz jest rozmaita. Mogą być one niewielkie do bardzo du­żych, tworzących prawdziwe groty kryształowe znane np. z Alp, gdzie intensywnie eksploatowano je zwłaszcza w połowie XIX w. przede wszystkim w celu uzyskiwania kryształów kwarcu.

Podobne do druz są geody o kształtach zbliżonych do kulis­tych, stanowiące wypełnienia pustych przestrzeni w skałach. W geodach można obserwować kolejne narastanie substancji mi­neralnych w postaci koncentrycznie ułożonych warstw. Mają one zwykle budowę skrytokrystaliczną. Na ogół wypełnienie próżni jest całkowite, jak w znanych ze skał wulkanicznych geodach agatowych i innych, nieraz jednak, zwłaszcza przy większych rozmiarach próżni środek geody jest wypełniony swobodnie wyrośniętymi kryształami skierowanymi ku środkowi  druzy. Małe geody, o średnicy nie przekraczającej 1 cm, noszą nazwę migda­łów.