Minerały i Kamienie szlachetne

Minerał ten był znany od dawna, jednak jego przezroczyste odmiany, znajdujące zastosowanie jako kamienie ozdobne, zostały znalezione dopiero przed kilkudziesięciu laty. Przezroczysta, fio­letowa lub różowa odmiana spodumenu nazwana została kunzytem, od nazwiska znanego amerykańskiego badacza kamieni szla­chetnych G. F. Kuhza (1856—1932), zielona — hiddenitem, od od­krywcy tej odmiany W. E. Hiddena (1853—1918).

Własności chemiczne.

Spodumen jest łańcuchowym krzemia­nem glinu i litu o wzorze LiAl[Si₂0₆], czyli Li₂0*Al₂0j*4Si0₂, za­wierającym nieraz domieszki sodu, potasu, żelaza, magnezu i man­ganu.

Własności fizyczne.

Spodumen ma łupliwość dwukierunkową według ścian słupa o kątach zbliżonych do 90°. Twardość jego wynosi 6,5—7 w skali Mohsa, gęstość 3,1—3,2 g/cm³. Odznacza się silnym połyskiem. Barwę ma białą, zieloną lub różową, niekiedy jest także bezbarwny. Główne współczynniki załamania światła kunzytu wynoszą 1,660 i 1,765, hiddenitu — 1,662 i 1,676. Podwójne załamanie światła wynosi 0,015, dyspersja światła — 0,017. Cechą charakterystyczną obu odmian spodumenu jest silny pleochroizm: u kunzytu — fioletowy, ametystowy i bezbarwny, u hiddenitu — niebieskawozielony, szmaragdowozielony i żółtawozielony. Jednoskośne kryształy spodumenu dochodzą nawet do kilkumetrowej wielkości. Pokrój kryształów jest słupkowy.

Występowanie.

Spodumen spotyka się najczęściej w pegmatytach granitowych. Występuje w Ameryce Północnej, na Mada­gaskarze i w Brazylii; w Keystone w Dakocie Południowej (USA) znaleziono olbrzymie kryształy o długości dochodzącej do 16 m.

Kunzyt występuje w pegmatytach w Ameryce Północnej. W południowej Kalifornii i w stanie Maine znaleziono kryształy o pięknej ametystowofioletowej barwie, dochodzące do 1 kg. Ró­żowe kunzyty znaleziono w pegmatytach na Madagaskarze (Antsirabe) oraz w Brazylii (Minas Gerais).

Znacznie rzadszy jest hiddenit spotykany w Ameryce Pół­nocnej (Alexander County w Karolinie Północnej), na Madaga­skarze i w Brazylii.

Przezroczystym odmianom spodumenu nadaje się zwykle po­stać szlifu brylantowego lub schodkowego.

Odróżnić spodumen od podobnych kamieni można przede wszystkim na podstawie wartości współczynników załamania światła.