Minerały i Kamienie szlachetne

Spinel przyjmuje różne barwy, poczynając od czerwonego poprzez pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, fioletowy, brunatny aż do czerni.

Właściwości chemiczne

Spinel jest tlenkiem glinu i magnezu. Czasami magnez jest zastępowany przez żelazo, cynk, mangan czy kobalt. Glin natomiast może być zastąpiony przez żelazo (trójwartościowe) lub chrom. Wzór chemiczny Spinelu to Al₂MgO₄ lub MgO*Al₂O₃.

Postać

Spinel tworzy wyraźne, dobrze wykształcone kryształy. Większe kryształy są zazwyczaj zaokrąglone. Spinel należy do układu regularnego, najczęstszymi postaciami są ośmiokąty a także dwunastościany rombowe. Spotykane są tak zwane bliźniaki, płaszczyzną bliźniaczą jest płaszczyzna ośmiościanu.

Własności fizyczne

Niewyraźna łupliwość spinelu jest równoległa do ścian ośmiościanu. Spinel ma przełam muszlowy,  twardości 8, gęstości 3,5-4,1 g/cm₃, odmiany używane przez jubilerów mają zazwyczaj gęstość 3,5-3,7 g/cm₃.

Charakterystyka

Spinel przyjmuje różne barwy, poczynając od czerwonego poprzez pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, fioletowy, brunatny aż do czerni. Połysk szklisty do matowego. Spinel jest przeświecający do nieprzeźroczystego. Współczynnik załamania światła używanych w jubilerstwie odmian spinelu wynosi 1,72 - 1,75. Dyspersja około 0,020. Izotorpowość optyczna związana z układem regularnym, w którym krystalizuje spinel oraz charakterystyczne wrostki ułatwiają mikroskopowe odróżnienie spinelu od innych kamieni.

Nazewnictwo odmian spinelu według barw:

• - Ciemnoczerwony - spinel rubinowy
• - Czerwony - rubin balas lub rubicell
• - Pomarańczowoczerwony - spinel almandynowy lub almandyn
• - Niebieski - safiryn lub spinel szafirowy
• - Trawiastozielony - chlorospinel
• - Fioletowy - wschodni ametyst

Obróbka

Szlify stosowane przy obróbce spinelu: 

• •  - brylantowy
  •  - schodkowy
  •  - mieszany
  •  - kabaszonowy

Cena za jeden karat wynosi od kilkudziesięciu dolarów i zależy od jakości i wielkości kamienia.

Znane są spinele wielkości kilkuset karatów. Caryca Katarzyna II posiadała w swojej koronie piękny 400 karatowy, czerwony spinel. W 1665 roku znany podróżnik i znawca kamieni szlachetnych miał zakupić w Indiach trzy 200 karatowe spinele (rubiny balas). W zbiorach muzeum brytyjskiego znajdują się okazy pochodzące z Birmy. Jeden waży 355 karatów, drugi 520 karatów (zrabowany z letniego pałacu cesarza chińskiego w latach 1860 - 1861). Obecnie produkowane są spinele syntetyczne, często sprzedawane pod innymi nazwami niżeli ich naturalne odpowiedniki. Naturalne spinele występują w skałach metamorficznych, zwłaszcza przeobrażonych kontaktowo. Dzięki dużej twardości i odporności na czynniki chemiczne spinele mogą zachować się w złożach wtórnych, dzięki czemu często są wydobywane z piasków i żwirów razem z rubinami, szafirami i innymi kamieniami szlachetnymi. 

 Źródło: "Kamienie Szlachetne" Kazimierz Maślankiewicz WG