| Topaz |
| Wpisany przez Mad Onion |
| Wtorek, 26 Sierpień 2008 19:34 |
|
Terminem Topaz dawniej określano wszystkie żółte kamienie, zwłaszcza żółtawe chryzoliny oraz cytryn (żółta odmiana kwarcu). Słowo Topaz pochodzi od łacińskiego topasus i greckiego topazos, które to prawdopodobnie pochodzą od starszej snaskryckiej nazwy topas oznaczającej ogień. Niektórzy twierdzą, że nazwa topaz wywodzi się od nazwy wyspy Topasios na Morzu Czerwonym.
Topaz jest zawierającym fluor wyspowym krzemieniem glinu o wzorze Al2[F2/SiO4],w którym fluor jest częściowo zastąpiony przez grupę wodorotlenową. Topaz czasami zawiera inkluzje ciekłe i gazowe, często jest to ciekły dwutlenek węgla. Nie topi się w płomieniach, silnie podgrzany mętnieje, nie rozpuszcza się w kwasach. Topaz należy do układu rombowego. Normą są dobrze wykształcone kryształy topazu z dużą liczbą ścian. Topaz może osiągać duże rozmiary, znane są kryształy o wadze ponad 60 kg. Bardzo często można spotkać kryształy będące kombinacją słupów pionowych, dwuściany podstawowe, piramidy oraz słupy podłużne jak i poprzeczne. Podwójnie zakończone kryształy to rzadkość, zazwyczaj jedną stornom są przyrośnięte do podłoża skalnego. Czasami topaz tworzy skupiska ziarniste. Topaz odznacza się bardzo dobrą łupliwością, równoległą do dwuścianu podstawowego. Własność ta czasami jest wyraźnie zaznaczona przez spękania i rysy. Topaz jest bardzo kruchy, więc przy szlifowaniu należy zachować ostrożność. Aby nie spowodować uszkodzenia kamienia nie stosuje się badania twardości topazu. Twardość topazu wynosi 8. Czysty topaz jest bezbarwny, jednak domieszki chemiczne zabarwiają go na różnorakie barwy. Najczęściej jest to barwa żółta o rozmaitych odcieniach. Czasami można jednak trafić na topaz o barwie niebieskiej, czerwonej, fioletowej czy różowej. Jednak przy nadmiernej ekspozycji takiego kamienia na działanie promieni słonecznych będzie on jaśniał. Połysk topazy jest szklisty, jest on przeźroczysty do przeświecającego. Topaz jest optycznie dwuosiowy, optycznie dodatni. Wyraźny pleochroizm występuje w odmianach ciemniejszych, zwłaszcza czerwonych. Topaz jest minerałem pneumatolitycznym, występującym zwłaszcza w granitowych żyłach pegmatytowych i w żyłach hydrotermalnych, często w złożach cynowych. Czasami można znaleźć go w skałach metamorficznych (gnejsy, łupki łuszczykowe). Ze względu na swoją dużą twardość i odporność na czynniki chemiczne zachowuje się we wtórnych złożach okruchowych. W Polsce występuje na Dolnym Śląsku w postaci drobnych kryształów na ścianach próżni w granitach strzegomskich i w Karkonoszach. Do celów zdobniczych używane są topazy przeźroczyste, nazywane topazami szlachetnymi. Najczęściej są to kamienie żółte, można spotkać jednak brunatne, niebieskie, różowe, czerwone i bezbarwne. Szlachetne topazy w dużych ilościach występują w Brazylii. Zazwyczaj są one bezbarwne lub jasnoniebieskie, wydobycie odbywa się w okręgach Municipo, Arassuahy, Theopilo Ottoni, Marambaia, Santa Rita i północny wschód od Minas Gerais. Piękne topazy wydobywane są od dawna na Uralu, na północy od Swierdłowska. Topaz jest wydobywany także w górach Ilmeńskich oraz na Syberii. Pięknie wykształcone Topazy występują w granitach płyty wołyńsko – ukraińskiej, mają one barwę winnożółtą, niekiedy są zadymione. Topaz jest często spotykany w kopalniach cyny w Saksonii i Kornwalii. Z kolei na Cejlonie wydobywa się bezbarwne, żółte i jasnozielone topazy. Topazy są wydobywane także na Madagaskarze, w południowo zachodniej Afryce, Rodezji, Nigerii, Japonii, Australii, Tasmanii i USA. Ze względu na dużą twardość topaz jest często używany w pierścieniach, bransoletach, naszyjnikach itp. Zwykle stosowany jest szlif schodkowy, a dla kamieni bezbarwnych brylantowy. Nieprzeźroczyste odmiany topazu są używane jako materiał ścierny i polerski. Jest wiele kamieni łudząco podobnych do topazu, wyraźnie różnią się one gęstością i właściwościami optycznymi. Poza twardszymi chryzoberylem i korundem żaden z podobnych kamieni nie jest równie twardy. Bezbarwne topazy szlifowane na wzór diamentowy można często pomylić właśnie z diamentami, mimo iż brylanty mają większy połysk. Topazem okazał się uchodzący przez długie lata za diament piękny, duży kamień nazywany Braganza, znajdujący się w królewskim skarbcu portugalskim. W zbiorach brytyjskiego muzeum można oglądać ogromną grupę topazów o wadze 60 kg. W zbiorach tego samego muzeum znajduje się duży ciemnonieobieski topaz brazylijski o wadze 3,6 kg. Oraz dwa olbrzymie bezbarwne topazy, jeden z Brazylii (13 kg) i drugi z Cejlonu (6 kg). Za największy uchodzi znaleziony w Norwegii topaz o wadze 62 kg.
Oszlifowany topaz:  Topaz w formie krystalicznej:    |
| Zmieniony ( Niedziela, 06 Listopad 2011 12:54 ) |